Aktualności
Abdalsalam Alhaj. The Last Efendi
2026-05-12
Punktem wyjścia projektu Abdalsalama jest dziennik jego ojca, odnaleziony w domu w Chartumie zniszczonym przez wojnę. Ten intymny artefakt zapoczątkowuje badawczą praktykę artystyczną, która splata osobistą historię straty z politycznym i gospodarczym upadkiem Sudanu. Tytułowy „Efendi” odnosi się do wykształconej, kosmopolitycznej klasy średniej, która w połowie XX wieku odegrała kluczową rolę w budowie państwowej i morskiej infrastruktury kraju. Dziś termin ten staje się symbolem utraconej godności i złamanej obietnicy modernizacji. Poprzez zapisy ojca, marynarza, artysta rekonstruuje obraz dawnej siły marynarki sudańskiej, osadzając jej upadek w szerszym kontekście postkolonialnej eksploatacji i globalnej deindustrializacji.
Ta osobista opowieść o stracie rozwija się na tle dwóch politycznych punktów zwrotnych: rewolucji, która niosła nadzieję na wolność po upadku reżimu Omara al-Baszira, oraz wybuchu wojny w kwietniu 2023 roku. Wydarzenia te sytuują intymny zapis doświadczenia, jednocześnie przekształcając rolę obrazu w sudańskiej kulturze wizualnej. Jeśli podczas okresu rewolucyjnego sztuka funkcjonowała jako „brama” do emancypacji, to w obliczu konfliktu stała się przede wszystkim narzędziem świadectwa. Dziś zapisy cyfrowe służą zarówno jako dowody przemocy, jak i próby zachowania codziennych szczegółów życia, które systematycznie są wymazywane przez bombardowania.
W swojej praktyce Abdalsalam eksperymentuje z fizycznością filmu, poddając go procesom chemicznym, które rozbrzmiewają echem zniszczenia kraju. Akt „odtwarzania” uszkodzonych archiwów staje się metodą przepracowywania traumy przesiedlenia. Wystawę uzupełnia archiwum dźwiękowe — zbiór kaset magnetofonowych pełniących rolę nośników tożsamości. W przeciwieństwie do zniszczonej infrastruktury, dźwięk pozostaje jedynym mobilnym nośnikiem „domu”. Projekt staje się wyobrażonym dialogiem między ojcem a synem, w którym zachowanie osobistych dokumentów nabiera ciężaru gestu politycznego mającego na celu ochronę pamięci zbiorowej. Chociaż zakorzeniony w Sudanie, projekt odnosi się do szerszej kruchości naszej współczesnej kondycji — ukształtowanej przez normalizację cierpienia i trwałe poczucie niepokoju.
Abdalsalam Alhaj jest sudańskim artystą i producentem mediów immersyjnych, którego praktyka koncentruje się na tematach pamięci, władzy i tożsamości, wykorzystując fotografię, film oraz rzeczywistość wirtualną.
Jego twórczość, osadzona w doświadczeniu osobistym oraz badaniach archiwalnych, podejmuje refleksję nad upływem czasu i zmieniającymi się kontekstami społecznymi, splatając pamięć indywidualną i zbiorową w wielowarstwowe formy wyrazu.
Abdalsalam jest założycielem Rift Digital Lab — kreatywnego studia tworzącego doświadczenia AR/VR, audiobooki, podcasty oraz immersyjne produkcje, współtworząc inkluzywną, rozwijającą się transformację cyfrową w Sudanie i w całej Afryce Wschodniej.
Ta osobista opowieść o stracie rozwija się na tle dwóch politycznych punktów zwrotnych: rewolucji, która niosła nadzieję na wolność po upadku reżimu Omara al-Baszira, oraz wybuchu wojny w kwietniu 2023 roku. Wydarzenia te sytuują intymny zapis doświadczenia, jednocześnie przekształcając rolę obrazu w sudańskiej kulturze wizualnej. Jeśli podczas okresu rewolucyjnego sztuka funkcjonowała jako „brama” do emancypacji, to w obliczu konfliktu stała się przede wszystkim narzędziem świadectwa. Dziś zapisy cyfrowe służą zarówno jako dowody przemocy, jak i próby zachowania codziennych szczegółów życia, które systematycznie są wymazywane przez bombardowania.
W swojej praktyce Abdalsalam eksperymentuje z fizycznością filmu, poddając go procesom chemicznym, które rozbrzmiewają echem zniszczenia kraju. Akt „odtwarzania” uszkodzonych archiwów staje się metodą przepracowywania traumy przesiedlenia. Wystawę uzupełnia archiwum dźwiękowe — zbiór kaset magnetofonowych pełniących rolę nośników tożsamości. W przeciwieństwie do zniszczonej infrastruktury, dźwięk pozostaje jedynym mobilnym nośnikiem „domu”. Projekt staje się wyobrażonym dialogiem między ojcem a synem, w którym zachowanie osobistych dokumentów nabiera ciężaru gestu politycznego mającego na celu ochronę pamięci zbiorowej. Chociaż zakorzeniony w Sudanie, projekt odnosi się do szerszej kruchości naszej współczesnej kondycji — ukształtowanej przez normalizację cierpienia i trwałe poczucie niepokoju.
Abdalsalam Alhaj jest sudańskim artystą i producentem mediów immersyjnych, którego praktyka koncentruje się na tematach pamięci, władzy i tożsamości, wykorzystując fotografię, film oraz rzeczywistość wirtualną.
Jego twórczość, osadzona w doświadczeniu osobistym oraz badaniach archiwalnych, podejmuje refleksję nad upływem czasu i zmieniającymi się kontekstami społecznymi, splatając pamięć indywidualną i zbiorową w wielowarstwowe formy wyrazu.
Abdalsalam jest założycielem Rift Digital Lab — kreatywnego studia tworzącego doświadczenia AR/VR, audiobooki, podcasty oraz immersyjne produkcje, współtworząc inkluzywną, rozwijającą się transformację cyfrową w Sudanie i w całej Afryce Wschodniej.
Wydarzenie odbywa się w ramach Festiwalu Miesiąc Fotografii organizowanego przez Fundację Sztuk Wizualnych